କେଡ଼େ ଦୁଃଖ ଦିଅଇ ମୋ ମନ୍ଦ ମନ ନିରତେ,
ଚିତ୍ତେ ରଖି ନ ଦିଏ ସୁଖ ଶାନ୍ତି କିଞ୍ôଚତେ । ଘୋଷା ।
ଯେଉଁ ପାପର ପ୍ରତି ମୋର ଅତି ବିରକ୍ତି
ତହିଁ ବଳାଏ ମତି ଅନବରତ । ୧ ।
ଧର୍ମ କର୍ମର ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ହେଲେ ଉତ୍ପତ୍ତି
କରି ନ ଦିଏ ତାହା ବିହିତ ମତେ । ୨ ।
ଅନିତ୍ୟ ସଂସାରକୁ ଦୃଢ଼େ ବାନ୍ଧେ ହୃଦକୁ,
ବିସ୍ମୃତ ପରଲୋକ ଚିନ୍ତା ନିରତେ । ୩ ।
ବିଶ୍ୱାସକୁ ମୋହର କରି ସଦା ଅସ୍ଥିର
ସ୍ୱର୍ଗ-ଭରସା ରଖି ନ ଦିଏ ଚିତ୍ତେ । ୪ ।
ପ୍ରଭୁ ହେ, କେତେ କାଳ
ହେବ ଏ ଦଶା ମୋର !
କେତେ ସହିବି ନିତ୍ୟ ଦୁଃଖ ଏ ମତେ । ୫ ।
ତୁମ୍ଭର ମହାଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ହେ ଝଟତି,
ଦମନ ହେଉ ମନ୍ଦ ମନ ତ୍ୱରିତେ । ୬ ।
ଆହାରେ ପତିତ ମନ, କି କଲୁ ତୁ ମହୀରେ ?
ନିରତେ ରତ ତୁ ହେଲୁ ଭବାର୍ଣ୍ଣବେ ରହି ରେ । ଘୋଷା ।
କେ ଗଢ଼ନ୍ତି କେ ଜନ୍ମାନ୍ତି କେ ପାଳନ୍ତି କହରେ,
କେ ଦେହୁଁ ଆତ୍ମାକୁ ନେଇ କାହିଁ ରଖେ କହରେ,
ତାହାଙ୍କୁ କ୍ଷଣେ ତୁ ମନେ ନ କଲୁ,
ତାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା କିଛି ନ ପାଳିଲୁ, ସଜୀବ ଛାଡ଼ି ଅଜୀବ ଭଜିଲୁ,
ନିଜ ଇଚ୍ଚାରେ ଈଶ୍ୱର ଛାଡ଼ିଲୁ । ୧ ।
ହେ ଦୟାସାଗର ପିତା ଆପଣା କୁମରକୁ
ପଠାଇଲେ ନରମେଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବାକୁ,
ମାରିଆ ନାମେ କୁମାରୀ ଗର୍ଭ
ତ୍ରାଣକର୍ତ୍ତା ଯୀଶୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଉଦ୍ଭବ,
ମହିମାମୟ ଈଶ୍ୱର-ପ୍ରଭାବ
ପ୍ରକାଶ କରି ଗଲେ ସ୍ୱର୍ଗଠାବ । ୨ ।
ମୃତ୍ୟୁକୁ ନ ଡର ମନ, ପାପ ଦୂର କର ରେ,
ସେ କହନ୍ତି, ମୋ ନିକଟେ ଆସିବ ଯେ ନର ରେ
ଆମ୍ଭର ରକ୍ତରେ ଶୁଚି କରିବା,
ଧ ର୍ମାତ୍ମା-ଅଗ୍ନିରେ ମନ ଶୋଧିବା,
ପବିତ୍ର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଣିବା,
ଜୀବନରୂପ ମୁକୁଟକୁ ଦେବା । ୩ ।
କାଳ ଯାଉଅଛି, ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି ଘନାଇରେ,
ଧ ୂଳିରେ ଧୂଳି ହୋଇବୁ ମନେ କରୁ ନାହୁଁରେ,
ଏତେବେଳେ ମନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ,
ଲୋଟ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରାୟ ପଛକୁ ନ ଚାହଁ,
ଯାହା ଘଟିବ ତାହା ସବୁ ସହ,
ଘୋର ନରକେ ଆତ୍ମା ନ ବୁଡ଼ାଅ । ୪ ।
ମୁଁ କି କଲି, ପିତା ଗୃହ ତେଜିଲି
ବିଦେଶରେ ଆଶ୍ରାହୀନ ହୋଇଲି ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି ଉଡ଼ାଇ ଦେଲି, ା ଘୋଷା ।
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟେ ଦରିଦ୍ର ହେଲି ପୁତ୍ର ଅଧିକାର ହରାଇ ଦେଲି, ା ୧ ।
ଏବେ ଦାସପଣେ କାଳ କାଟିଲି ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର ବାସବିହୀନ ହେଲି, ା ୨ ।
ଶୂକର ଚରାଇ ବିଲେ ବୁଲିଲି କ୍ଷୁଧାନଳ ସହି ମୁଁ ନ ପାରିଲି, ା ୩ ।
ଶୂକରର ଖାଦ୍ୟ ମୁହିଁ ଲୋଡ଼ିଲି ପିତା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ରୋହୀ ହୋଇଲି, ା ୪ ।
ମୋ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳ ଭୁଞ୍ଜିଲି ହେ ପିତା, ଏବେ ମୁଁ ଫେରି ଆସିଲି, ା ୫ ।
ରଖ ଦାସ କରି, ନୋହିଲେ ମଲି ା ୬ ।
କି କର୍ମ କଲି ମୁହିଁ ଅଜ୍ଞାନ, ପାପୀଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ଅଟଇ ପ୍ରଧାନ,
ଦେଇ କି କଷଣ ଯାତନା ଦୂଷଣ କ୍ରୁଶେ ବିନ୍ଧିଲି ମୋ ତ୍ରାତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ । ଘୋଷା ।
ଅପବିତ୍ର ପାପ-ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଣ ସେ କ୍ରୁଶ ଯନ୍ତ୍ରକୁ କଲି ନିର୍ମାଣ,
ପାପେ ହିଁ ଆବର ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗେ ତାଙ୍କର ମୁହିଁ କଲି କେତେ ପ୍ରେକ ମାରଣ ! । ୧ ।
ଆହା, ସେ ଦାରୁଣ କ୍ରୁଶ ଉପରେ ଟଙ୍ଗା ହୋଇଛନ୍ତି କି ବିରୂପରେ !
ଯେ ଭାନୁ-ବଦନ ଅତି ସୁଶୋଭନ, ଦିଶୁଅଛି କେଡ଼େ ବିରସ ମ୍ଲାନ ! । ୨ ।
ଗୌରବଯୁକ୍ତ ମସ୍ତକ ତାଙ୍କର ଦିଶୁଅଛି କେଡ଼େ ଅଶୋଭାକାର !
ପୂର୍ବ ତେଜୋବାନ ମୁକୁଟର ସ୍ଥାନ କଣ୍ଟା-ମୁକୁଟ କରିଛି ଧାରଣ । ୩ ।
ପୁଣି ତାଙ୍କ ବହୁମୂଲ୍ୟ ଶରୀରେ କ୍ଷତଦାଗ ଦିଶୁଛି ସର୍ବାଙ୍ଗରେ,
ବହଇ ଆବର ରକ୍ତ ଝର ଝର ପାଶ୍ୱେର୍ ମୋର ବର୍ଚ୍ଛାଘାତ କାରଣ । ୪ ।
ଧିକ ଧିକ ଧିକ ମୋର ଜୀବନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯା ଦେଲି ଏଡ଼େ କଷଣ,
ଧିକ ସେହି ପାପ ଦେଇ କି ସନ୍ତାପ ନେଲା ଅପମାନେ ତାଙ୍କରି ପ୍ରାଣ । ୫ ।
ଆହା ଏଡ଼େ ଘୋର ନିଷ୍ଠୁରାଚାର ହୋଇବ କି ମୋର ମନୁ ପାସୋର
ନାହିଁ କଦାଚନ, ଭାବି ଯେତେକ୍ଷଣ ନେତ୍ରୁ ହେବ ମୋର ଅଶ୍ରୁପତନ । ୬ ।
ଆରେ କଠିନ ମନ,
କରିଣ ପାପ ସ୍ୱୀକାର ଫେର ବହନ । ଘୋଷା ।
ଆହା, ମୋହର ପାପ ହେତୁ ସହିଛନ୍ତି ଯୀଶୁ କେତେ ସନ୍ତାପ !
ବୁହାଇ ସେ ଅଶ୍ରୁଜଳ ହୋଇଛନ୍ତି କି ବ୍ୟାକୁଳ !
ମୁଁ କି ନ କରିବି ପାପ ପାଇଁ କ୍ରନ୍ଦନ ? ା ୧ ।
ହାଁ, ମୋ ପାପ କାରଣ ଭୋଗିଲେ ସେ କି କଷଣ ଦୁଃଖ ମରଣ !
ଆହା, ମୋ ଜୀବନପତି,
ପାଇଛନ୍ତି କି ଦୁର୍ଗତି ! ମୁଁ କି ନ କରିବି ତ୍ୟାଗ ମୋ ପାପମନ ? ା ୨ ।
ମୋର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାପ ହୋଇ କଣ୍ଟକ ସ୍ୱରୂପ ଦେଲା ସନ୍ତାପ,
ଆଉ ମୋର ଅବିଶ୍ୱାସ ହୋଇ ବର୍ଚ୍ଛା ସଦୃଶ
ପାଶ୍ୱର୍ଦେଶେ ଦେଇଅଛି ଦୁଃଖ ଦାରୁଣ ା ୩ ।
ଆହା ମୋ ପାପ ପାଇଁ ଯୀଶୁ ଦେଇଛନ୍ତି ରକ୍ତ ଜୀବନ ଦୁଇ,
ମୋତେ କରିବାକୁ ମୁକ୍ତ ପିନ୍ଧିଲେ କଣ୍ଟା-ମୁକୁଟ,
ତାହା ଭାବି ନ କରିବି ମୁଁ କି କ୍ରନ୍ଦନ ? ା ୪ ।
ଆହା, ମୋ ପାପ ପାଇଁ ଯୀଶୁ ହୋଇଛନ୍ତି ପୁଣି କବରଶାୟୀ
ମୁଁ କି ନ ହେବି ତେସନ ଡୁବନେ ତାଙ୍କ ସମାନ ?
ମନଫେରଣ ଫଳ କରିବି ଧାରଣ ା ୫ ।
ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଅଧମ ପାପୀ ଦୀନହୀନ ପ୍ରଧାନ ପାପୀର ମଧ୍ୟ ମୁହିଁ,
ପାପରେ କ୍ଷେପଣ କଲି ମୋର ଦିନ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରିୟ ନାମ ଭୁଲିଯାଇ ।
ପାପେ ବନ୍ଧୁଆନ, ପାଷାଣ ସମ କଠିନ ମନ;
ପାପୀଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଆହେ ଦୀନବନ୍ଧୁ,
କର ମୋତେ ତହିଁରୁ ମୋଚନ । ୧ ।
ମୁହିଁ ଅପବିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀଷ୍ଠ,
ପାପରେ ହୋଇଲା ମୋର ଜାତ
ମୋ ଅନ୍ତଃକରଣ ଅଟଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ପାପ-ରୋଗେ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ,
ମାଗୁଅଛି ମୁହିଁ, ତୁମ୍ଭ ପବିତ୍ରତା ଜଳ ଦେଇ
କର ମୋତେ ପରିଷ୍କାର ଶୁଦ୍ଧମତେ ପାପ-ରୋଗ ଦାଗ ହରି ନେଇ । ୨ ।
ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଅରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମି ହୋଇଅଛି ମୁଁ ବିପଥଗାମୀ,
ମୋର ନାହିଁ ଜ୍ଞାନ, ମୋ ଅନ୍ତଃକରଣ ହୋଇଅଛି ପାପେ ଅନ୍ଧ ପୁଣି,
କର ଦୟା-ଦୃଷ୍ଟି, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ ମୋ ଜ୍ଞାନ-ଦୃଷ୍ଟି;
ଦୂର କର ମୋର ମନର ଅନ୍ଧାର, ଉଦେ କର ସତ୍ୟଧର୍ମ-ଦୀପ୍ତି । ୩ ।
ତୁମ୍ଭ ପବିତ୍ର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ରହିତ ହେବାରୁ ଅଟେ ଉଲଙ୍ଗବତ,
ଆବର ଅଟେ ମୁଁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ, ନୂଆ ସ୍ୱଭାବରୁ ବିବର୍ଜିତ,
ତୁମ୍ଭ ବସନରେ, ଆଚ୍ଛାଦନ କର ମୋ ଉପରେ,
ତୁମ୍ଭ ଉତ୍ତମତା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଠାଇ ନୂଆ ଜନ୍ମ ଦିଅ ଧର୍ମାତ୍ମାରେ । ୪ ।
କାହିଁରେ ଭୁଲିଅଛୁ ମୂଢ଼ ପାମର ମନ ?
ବିଅର୍ଥେ ବହିଗଲା ତୋର ସକଳ ଦିନ । ଘୋଷା ।
ସୁତ ବିତ୍ତ ଆବୋରି ବୋଲୁଥାଉ ମୋହରି,
ଦିନେ ଭାବିଲୁ ନାହିଁ କାହୁଁ ତୋର ପତନ ? । ୧ ।
କେତେ ଦିନକୁ ମନ ବାନ୍ଧି ଅଛୁରେ ଟାଣ ?
ସତେ କି ଏ ସଂସାରେ ରହିବୁ ସଦାଦିନ ? । ୨ ।
ମୃତ୍ୟୁ ନେବ ହଠାତ, ମନେ ନ ଥିବ ଚେତ,
ଟେଳା ପରାଏ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇବ ତୋର ଟାଣ । ୩ ।
ମରଣ କାଳେ ତୁହି କି ଧନ ନେବୁ ବହି ?
ନିର୍ବୋଧ ଧନୀ କଥା କର ମନେ ସ୍ମରଣ । ୪ ।
କ୍ଷେତ୍ରେ ଶସ୍ୟ ତାହାର ହେଲା ବହୁ ଅମଳ,
ଭାବିଲା, କି କରିବି ? କାହିଁ ରଖିବା ସ୍ଥାନ । ୫ ।
ପୁଣି ମନେ ଭାବିଲା, ଭାଙ୍ଗିବି ସବୁ ଗୋଲା,
ବିସ୍ତାରି ବଡ଼ ବଡ଼ ପୁଣି କରି ନିର୍ମାଣ । ୬ ।
କରି ସଞ୍ôଚତ ତହିଁ ମନେ କହିବି ମୁହିଁ,
କୌତୁକେ ରହ ମନ କରି ଭୋଜନ ପାନ । ୭ ।
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏ ବଚନ, ଆରେ ନିର୍ବୋଧ ଜନ,
ଆଜ ରାତ୍ରିରେ ଘେନିଯିବା ତୋହର ପ୍ରାଣ । ୮ ।
ଏଣୁ ହେ ମୋର ମନ ହୁଅ ତୁ ସାବଧାନ,
ସ୍ୱର୍ଗପୁରେ ସଞ୍ଚୟ କର ଅକ୍ଷୟ ଧନ । ୯ ।
ଜଗତ ମୋ ଚିର ବସିତ ନୁହଇ
କିପାଇଁ ଖୋଜିବି ବିଶ୍ରାମ ମୁଁ ତହିଁ ? । ଘୋଷା ।
ସଂସାର ମୋହର ପ୍ରବାସର ଘର,
ତହିଁରେ ବିଦେଶୀ ପରି ମୁଁ ଅଟଇ
ସ୍ୱର୍ଗପୁରେ ମୋର ନିତ୍ୟସ୍ଥାୟୀ ଘର,
ସେ ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଅଟଇ ା ୧ ।
ପ୍ରବାସରେ ଥାଇ କେହି କେବେ କାହିଁ
ସଦା ସୁଖ ଭୋଗେ କାଳ କି କାଟଇ ?
ତେବେ କିପାଁ ମୋର ଏତେ ଚିନ୍ତା ଘୋର
ପରୀକ୍ଷା କାଳରେ ମନରେ ପଡ଼ଇ ? ା ୨ ।
କାହିଁ ପାଇଁ ଏତେ ଶୋଚନା ନିରତେ
କରି ଧ୍ୟାଉଅଛି ଦୁଃଖକୁ ମୁଁ ରହି ?
ଦେଲେ ହେଁ ବେଦନା ମୋ ମନେ ସେ ନାନା
ପଥକୁ ବଢ଼ାଇ ଆଉ କି ପାରଇ ? । ୩ ।
ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଶେଷ ହୋଇଯିବ କ୍ଳେଶ,
ପ୍ରବେଶ କରିବି ମୋ ଗୃହରେ ଯାଇ
ହେବି ଜ୍ଞାତ ତହିଁ ଅନୁଭବେ ମୁହିଁ,
ଦୁଃଖ ହେତୁ ସୁଖ କି ମିଷ୍ଟ ଅଟଇ ା ୪ ।
ମୁହିଁ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରବାସରେ ଥାଇ,
ଦୁଃଖରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବି ରହି
ନୁହେଁ ଦୂର ଅତି, ହେଲା ଆସି କତି,
ଗୃହର ଆଦର୍ଶ ଦୃଷ୍ଟି କି ଦିଶଇ ା ୫ ।
ଯୀଶୁ ପ୍ରଭୁ ପାଦ ଧର,
ଅନ୍ୟରେ ନ ଭାବ ଭାଇ । ଘୋଷା ।
ଛାଡ଼ ତୁ କୁ-ରଙ୍ଗରାଙ୍ଗ,
ଯୀଶୁ ଶିଷ୍ୟେ କର ସଙ୍ଗ,
ଭବ-ସାଗର ତରଙ୍ଗ ପାରି ଯେହ୍ନେ ହେବୁ ଭାଇ ା ୧ ।
ଧନ-ମାନ ପ୍ରତିପତ୍ତି ନିଦ୍ରାବେଶେ ସ୍ୱପ୍ନ ମତି,
ଅସତ୍ୟେ ବୁଡ଼ିଲେ ମତି
ନୋହିବ ତୋ ଲାଭ ଭାଇ ା ୨ ।
ଯେସନେ କମଳେ ନୀର
ପିଣ୍ଡରେ ପ୍ରାଣ ଅସ୍ଥିର,
ଅସାର ଜାଣିଲେ ସାର
ସାର ତା ନୋହିବ ଭାଇ ା ୩ ।
ଏଣୁ ଯିବ ଏ ଜୀବନ,
କିପାଁ ଏତେ ଅଭିମାନ,
ଭବ-ସିନ୍ଧୁର ତରଣ ଯୀଶୁ ନାମ ନାବ ଭାଇ
କି ଦେଖି ସଂସାର ସୁଖକୁ କରୁ ମନ ମନୋନୀତ
ମହା ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତି ନ କରି ଦୃଷ୍ଟିପାତ ? । ଘୋଷା ।
ଦେଖି ରୂପ ଶୋଭିତ ହେଉଛୁ କି ଲୋଭିତ ?
ନ ହୁଅ ପତଙ୍ଗବତ, ଅନଳ ସିନା ସେତ । ୧ ।
ଯାହାକୁ ମଣୁ ସୁଖ ସେ ତ ଦୁଃଖଦାୟକ,
କିଏ ତାହା ଭୋଗି ସତ୍ୟ ସୁଖ ହୋଇଛି ପ୍ରାପ୍ତ ? । ୨ ।
ଯେତେ ସଂସାର ସୁଖ ସବୁ ଅନିତ୍ୟ ଦେଖ,
କ୍ଷଣକେ ହେବ ବିସ୍ମୃତ ଦେଖିଲା ସ୍ୱପ୍ନବତ । ୩ ।
ଯେଉଁ କାଳେ ପ୍ରବେଶ ହେବ ମୃତ୍ୟୁ ଦିବସ,
କହ ତହିଁରୁ କି ଜାତ ହେବ ଶାନ୍ତି କିଞ୍ôଚତ ? । ୪ ।
ଆରେ ମନ ଅଜ୍ଞାନ, ହୁଅ ତୁ ଜ୍ଞାନବାନ,
ମୋଶା ନ୍ୟାୟ ସାର ବାଣ୍ଟ କର ତୁ ମନୋନୀତ । ୫ ।
କାହିଁ ମିଶ୍ର ନୃପତି କାହିଁ ବା ତା ସମ୍ପତ୍ତି ?
ଦେଖ ମୋଶାର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମୁକୁଟ ବିରାଜିତ । ୬ ।